Chọn kích thước xe đạp trợ lực theo chiều cao không nên hiểu đơn giản là “cao bao nhiêu thì đi bánh bao nhiêu inch”. Chiều cao cơ thể chỉ là bước sàng lọc ban đầu. Muốn biết một chiếc xe có thực sự vừa người hay không, cần kiểm tra thêm chiều dài chân trong, phạm vi chỉnh yên, khoảng cách tới ghi đông, khả năng dừng – chống chân và cảm giác điều khiển khi chạy chậm.
Hai người có cùng chiều cao vẫn có thể có tỷ lệ chân – thân khác nhau, vì vậy không nhất thiết phù hợp cùng một cỡ xe. Các hãng xe lớn cũng thường dùng đồng thời chiều cao và chiều dài chân trong khi gợi ý kích thước.
Không thể chọn kích thước xe chỉ bằng chiều cao
Chiều cao giúp thu hẹp lựa chọn, nhưng hình học khung xe mới quyết định người dùng ngồi xa hay gần ghi đông, bước qua khung có thuận tiện không và yên có điều chỉnh về vị trí phù hợp hay không.
Cùng một ký hiệu S, M hoặc L ở hai hãng khác nhau chưa chắc cho cảm giác giống nhau. Tương tự, cùng cỡ bánh 20, 24, 26 hoặc 27,5 inch vẫn có thể xuất hiện trên những khung xe có chiều dài, độ cao và tư thế ngồi rất khác.
Vì vậy, bảng chiều cao chung trên mạng chỉ nên dùng để tham khảo ban đầu. Quyết định cuối cùng phải dựa trên thông số của đúng mẫu xe và trải nghiệm thực tế.
Hai số đo nên có trước khi chọn xe
Trước khi so sánh các mẫu xe, nên chuẩn bị ít nhất hai số đo: chiều cao cơ thể và chiều dài chân trong. “Chiều dài chân trong” thường được gọi bằng thuật ngữ tiếng Anh là inseam, tức khoảng cách từ vùng đáy chậu xuống mặt sàn khi đứng thẳng.
1. Đo chiều cao cơ thể
Đứng thẳng, bỏ giày, lưng và gót chân sát tường. Dùng một vật phẳng đặt ngang đỉnh đầu rồi đo từ mặt sàn tới điểm đánh dấu. Số đo này dùng để đối chiếu với hướng dẫn của đúng mẫu xe nếu nhà sản xuất có công bố.
2. Đo chiều dài chân trong
Đứng thẳng sát tường, hai chân ở tư thế tự nhiên. Đặt một quyển sách hoặc vật phẳng vào giữa hai chân như vị trí yên xe, giữ ngang rồi đo từ mép trên của vật đó xuống sàn. Nên đo lại 2 lần để giảm sai số.
Khi thử xe thực tế, nên mang loại giày thường dùng hằng ngày vì độ dày đế giày có thể làm thay đổi cảm giác chống chân và đứng qua khung.
6 điểm cần kiểm tra trên đúng chiếc xe
1. Khả năng bước qua và đứng qua khung xe
Người dùng cần có thể lên – xuống xe chủ động và không bị khung xe cản trở quá mức.
Với khung có ống ngang cao, khoảng trống khi đứng qua khung đặc biệt đáng kiểm tra. Với khung bước thấp, việc lên xuống thường thuận tiện hơn nhưng vẫn phải đánh giá toàn bộ tư thế và khả năng kiểm soát.
Không nên chỉ nhìn ảnh sản phẩm để kết luận xe thấp hay cao. Góc chụp và cỡ bánh có thể làm cảm giác kích thước trên ảnh khác thực tế.
2. Phạm vi điều chỉnh chiều cao yên
Yên phải điều chỉnh được tới vị trí người dùng có thể đạp tự nhiên mà không phải với chân hoặc co gối quá mức.
Ở điểm bàn đạp thấp nhất, chân thường vẫn còn độ gập nhẹ thay vì khóa cứng hoàn toàn.
Không nâng cọc yên vượt quá vạch giới hạn cắm tối thiểu của nhà sản xuất. Nếu phải kéo yên quá cao hoặc hạ yên tới sát giới hạn mà tư thế vẫn không phù hợp, đó là dấu hiệu nên xem một thiết kế hoặc kích thước khác.
3. Khoảng cách tới ghi đông và tay phanh
Khi ngồi ở tư thế sử dụng bình thường, người lái không nên phải rướn vai hoặc duỗi thẳng cứng hai tay mới chạm được ghi đông.
Cánh tay nên còn độ gập tự nhiên và bàn tay phải thao tác tay phanh chủ động.
Nếu tay phanh ở quá xa, người có bàn tay nhỏ hoặc sải tay ngắn có thể khó bóp phanh chắc khi cần. Đây là lý do chỉ xem chiều cao yên vẫn chưa đủ để kết luận xe vừa người.
4. Khả năng chống chân và dừng xe chủ động
Khi dừng, người sử dụng cần có cách đặt chân xuống đất chủ động và giữ xe ổn định. Tuy nhiên, không nên lấy tiêu chí “ngồi nguyên trên yên và cả hai bàn chân phải đặt phẳng hoàn toàn xuống đất” làm chuẩn duy nhất cho mọi xe đạp.
Thiết kế khung, chiều cao yên và kỹ thuật dừng xe khác nhau giữa các dòng xe. Điều cần kiểm tra là người dùng có tự dừng, xuống chân và giữ thăng bằng một cách tự nhiên hay không.
5. Tư thế đạp phải phù hợp với cơ thể
Sau khi chỉnh yên, hãy đạp thử vài vòng ở tốc độ thấp. Quan sát xem hông có phải lắc sang hai bên để với bàn đạp hay không, đầu gối có bị co quá nhiều ở điểm bàn đạp cao nhất hay không và người lái có phải cúi/rướn quá mức để giữ ghi đông hay không.
Một tư thế chưa phù hợp không nhất thiết có nghĩa chiếc xe không dùng được; đôi khi chỉ cần chỉnh yên hoặc vị trí tay lái trong phạm vi thiết kế. Nhưng nếu phải chỉnh tới giới hạn mà vẫn gò bó, nên đổi mẫu hoặc cỡ phù hợp hơn.
6. Khởi hành, đi chậm, phanh và quay đầu
Một chiếc xe có vẻ vừa khi đứng yên vẫn có thể khó điều khiển khi chạy. Vì vậy, sau khi chỉnh tư thế, người sử dụng nên thử khởi hành, đi chậm, phanh, dừng và quay đầu trong không gian an toàn.
Nếu phải gồng người để giữ xe, khó bóp phanh hoặc lúng túng khi quay đầu, cần kiểm tra lại chiều cao yên, khoảng cách tới ghi đông và tổng thể kích thước trước khi quyết định.
Cỡ bánh không phải là kích thước người lái
Cỡ bánh như 20, 24, 26 hay 27,5 inch mô tả kích thước bánh xe, không trực tiếp cho biết chiếc xe phù hợp với người cao bao nhiêu. Một cỡ bánh có thể được dùng trên nhiều khung và tư thế thiết kế khác nhau.
Trek, chẳng hạn, có các mẫu xe điện dùng cùng cỡ bánh nhưng chia thành nhiều cỡ khung theo chiều cao và chiều dài chân trong. Điều này cho thấy không nên dùng quy tắc “cao X cm = bánh Y inch” như một công thức cố định cho mọi xe trợ lực.
Với VIETTA, khi chưa có bảng chiều cao chính thức cho từng mẫu, cách an toàn về thông tin là không tự tạo một bảng quy đổi cỡ bánh – chiều cao. Người mua nên kiểm tra trực tiếp chiếc xe và các điểm vừa người ở trên.
Với 3 mẫu VIETTA hiện tại, nên chọn theo tên mẫu hay theo độ vừa người?
Tên Mini, Thể Thao hay Cá Tính mô tả định hướng thiết kế và phong cách sử dụng, không thay thế việc kiểm tra kích thước. Mini có kiểu dáng gọn hơn không có nghĩa mọi người thấp đều mặc nhiên phù hợp; Thể Thao có phong cách năng động cũng không có nghĩa chỉ người cao mới sử dụng được.
Trên các trang sản phẩm hiện tại, VIETTA đều khuyến nghị người dùng kiểm tra tư thế, chiều cao yên, khả năng chống chân hoặc cảm giác điều khiển trước khi quyết định. Đây là cách phù hợp hơn việc gán một dải chiều cao chưa được đo và xác minh cho từng mẫu.
Nếu cần kiểm tra thêm pin, động cơ, phanh, nguồn gốc và bảo hành trước khi mua, xem kinh nghiệm chọn mua xe đạp trợ lực.
Học sinh, người cao tuổi và người đi làm nên ưu tiên điểm nào?
Học sinh
Không nên mua một chiếc xe quá lớn chỉ với suy nghĩ “để con dùng được lâu”. Xe cần phù hợp với khả năng hiện tại của người sử dụng, đặc biệt ở thao tác dừng, chống chân, phanh và quay đầu.
Phụ huynh có thể xem thêm xe đạp trợ lực cho học sinh: bố mẹ cần lưu ý gì khi chọn xe.
Người cao tuổi
Nên ưu tiên việc lên xuống xe thuận tiện, dừng xe chủ động, tay dễ thao tác phanh và tư thế không khiến người sử dụng phải rướn người quá mức. Không dùng tiêu chí tuổi để thay cho kiểm tra thực tế trên xe.
Gia đình có thể tham khảo thêm xe đạp trợ lực cho người cao tuổi: nên chọn như thế nào.
Người đi làm
Ngoài khả năng chống chân, nên chú ý tư thế đạp và tầm với ghi đông vì đây là nhóm có thể sử dụng xe lặp lại mỗi ngày. Một tư thế hơi gò trong vài phút thử xe có thể trở nên khó chịu hơn khi đi quãng đường dài hơn.
Cách thử xe trong vài phút trước khi quyết định
Một lần thử ngắn nhưng có trình tự sẽ có giá trị hơn việc chỉ ngồi lên yên rồi nhìn gương.
Có thể kiểm tra theo thứ tự sau:
- Đứng cạnh và bước qua khung xe để xem thao tác lên – xuống có chủ động không.
- Chỉnh yên trong phạm vi an toàn, không vượt vạch giới hạn trên cọc yên.
- Ngồi ở tư thế sử dụng thực tế, kiểm tra khoảng cách tới ghi đông và tay phanh.
- Khởi hành chậm, đạp vài vòng, phanh và dừng lại.
- Thử quay đầu ở không gian đủ rộng và quan sát khả năng giữ thăng bằng khi đi chậm.
- Nếu một điểm vẫn gò bó sau khi chỉnh trong giới hạn cho phép, thử mẫu khác thay vì cố thích nghi với chiếc xe không vừa.
Nếu đang ở Bắc Ninh, khách hàng có thể trực tiếp xem và thử xe tại VIETTA để kiểm tra những điểm này trên đúng mẫu xe trước khi quyết định.
Xem thông tin cửa hàng xe đạp trợ lực VIETTA tại Bắc Ninh để kiểm tra địa chỉ và thông tin trải nghiệm xe.
Câu hỏi thường gặp về chọn kích thước xe đạp trợ lực
Cao 1m50, 1m60 hoặc 1m70 thì nên chọn mẫu nào?
Không nên kết luận chỉ từ một con số chiều cao. Cần biết chiều dài chân trong và kiểm tra hình học của đúng mẫu xe. Khi nhà sản xuất có bảng cỡ chính thức, dùng bảng của mẫu đó; nếu chưa có, nên trực tiếp thử xe.
Hai người cùng chiều cao có thể hợp hai xe khác nhau không?
Có. Tỷ lệ chân – thân, sải tay, khả năng giữ thăng bằng và tư thế mong muốn có thể khác nhau dù tổng chiều cao giống nhau.
Cỡ bánh lớn hơn có nghĩa xe dành cho người cao hơn không?
Không nhất thiết. Cỡ bánh chỉ là một thông số của bánh xe. Kích thước khung, chiều cao yên, chiều dài xe và vị trí ghi đông mới tạo nên độ vừa người tổng thể.
Có cần chống được cả hai bàn chân phẳng xuống đất khi ngồi trên yên không?
Không phải là quy tắc bắt buộc cho mọi xe đạp. Quan trọng là người dùng có thể dừng và đặt chân xuống đất chủ động, đồng thời yên vẫn ở vị trí phù hợp cho thao tác đạp. Với người mới, học sinh hoặc người cần cảm giác chắc chắn hơn, nên thử thực tế để chọn thiết lập dễ kiểm soát.
Có thể chỉ hạ yên thấp xuống để biến xe lớn thành xe vừa không?
Không phải lúc nào cũng được. Hạ yên chỉ giải quyết một phần. Nếu khung quá dài, ghi đông quá xa hoặc việc bước qua khung vẫn khó, chiếc xe vẫn có thể không phù hợp.
Chốt lại: chiều cao là điểm bắt đầu, chạy thử mới giúp xác nhận
Cách chọn kích thước xe đạp trợ lực tốt hơn là dùng chiều cao để sàng lọc, đo thêm chiều dài chân trong, rồi kiểm tra trực tiếp khung, yên, ghi đông, tay phanh, khả năng dừng và thao tác khi chạy chậm.
Không nên chọn xe chỉ theo cỡ bánh hoặc một bảng chiều cao chung trên mạng. Với một mẫu xe chưa có bảng cỡ chính thức, trải nghiệm thực tế trên đúng chiếc xe là bước quan trọng nhất để biết người sử dụng có kiểm soát xe tự nhiên hay không.
Nguồn tham khảo kỹ thuật
- Trek FX+ 1 – bảng kích thước xe điện – Trek dùng đồng thời chiều cao và chiều dài chân trong để gợi ý cỡ xe; cùng cỡ bánh vẫn có nhiều cỡ khung khác nhau.
- Trek Rail+ – hướng dẫn đo chiều cao và chiều dài chân trong – Hướng dẫn cách đo chiều cao và chiều dài chân trong trước khi đối chiếu bảng cỡ của đúng mẫu xe.
- Cannondale – What size bike should I buy? – Nêu rõ hai người cùng chiều cao có thể có chiều dài chân khác nhau; cần kiểm tra độ cao khung khi đứng qua xe.
- REI – Bike Fitting Basics – Khung đúng cỡ là bước đầu; sau đó kiểm tra tầm với, chiều cao yên và không nâng cọc yên vượt vạch giới hạn.
- VIETTA Mini – trang sản phẩm hiện tại – Trang hiện hành khuyến nghị kiểm tra tư thế ngồi, khả năng chống chân và cảm giác điều khiển trước khi chọn.
- VIETTA Thể Thao – trang sản phẩm hiện tại – Trang hiện hành nhấn mạnh nên thử tư thế, chiều cao yên và khả năng chống chân.
- VIETTA Cá Tính – trang sản phẩm hiện tại – Trang hiện hành khuyến nghị xem trực tiếp kiểu dáng và tư thế thay vì suy từ tên mẫu.
Các bảng kích thước của Trek, Cannondale hoặc hãng khác chỉ minh họa nguyên tắc chọn xe theo số đo cơ thể và hình học từng mẫu. Không lấy dải chiều cao của hãng khác gán sang VIETTA. Với VIETTA, bài này chỉ dùng thông tin công khai hiện tại và không tự tạo dải chiều cao khi chưa có dữ liệu đo chính thức.
